اهرم در فارکس چیست و چگونه کار میکند

اهرم یکی از ابزارهایی است که فارکس را به ظاهر برای سرمایههای کوچک قابل دسترس میکند. وقتی یک بروکر اهرم ۱:۵۰۰ پیشنهاد میدهد، یعنی با ۱۰۰ دلار شما میتوانید پوزیشنی به ارزش ۵۰٬۰۰۰ دلار باز کنید. این تصویر در ابتدا جذاب است ولی همان نسبتی که سود را چند برابر میکند، ضرر را هم با همان سرعت چند برابر میکند. در رگولاتورهای اروپایی مثل ESMA اهرم خرده فروشی روی فارکس به ۱:۳۰ محدود شده و روی طلا به ۱:۲۰. در همان زمان بروکرهای آفشور که به ایرانیان خدمات میدهند اهرم تا ۱:۲۰۰۰ هم پیشنهاد میدهند. این مقاله ریاضی واقعی اهرم را با اعداد ملموس توضیح میدهد و نشان میدهد چرا اهرم بالا در دست تریدر تازهکار از همه ابزارهای دیگر خطرناکتر است.

اهرم چیست

اهرم به زبان ساده یعنی توان قرض گرفتن از بروکر برای کنترل پوزیشنی بزرگتر از موجودی حساب. وقتی شما یک پوزیشن ۱۰٬۰۰۰ دلاری با حساب ۱۰۰ دلار باز میکنید، ۱۰۰ دلار شما در واقع تضمینی است برای ۹٬۹۰۰ دلار قرضی که بروکر در اختیار شما گذاشته است.

ریشه اهرم در بازار سنتی

در بازار سهام و کالاهای آمریکایی، اهرم استاندارد ۱:۲ یا ۱:۴ است. در بازار آتیهها بسته به محصول بین ۱:۱۰ تا ۱:۲۰. اهرمهای ۱:۵۰۰ و بالاتر فقط در بازار فارکس و فقط در بروکرهای خارج از حوزه نظارت سختگیرانه قابل دسترس هستند.

تفاوت اهرم اسمی و اهرم موثر

اهرم اسمی همان عددی است که بروکر تبلیغ میکند مثل ۱:۵۰۰. اهرم موثر مقدار واقعی استفاده شده شماست. اگر شما در یک حساب ۱:۵۰۰ فقط ۰.۱ لات روی EUR/USD باز کنید، اهرم موثر شما حدود ۱۰۰ به یک نسبت موجودی است نه ۵۰۰ به یک. این تمایز مهم است چون اهرم بالای اسمی به طور خودکار ریسک شما را افزایش نمیدهد، فقط اجازه افزایش آن را میدهد.

مارجین و نحوه محاسبه آن

مارجین مقدار پولی است که برای باز کردن یک پوزیشن باید در حساب داشته باشید. این عدد به طور مستقیم با اهرم نسبت معکوس دارد.

فرمول مارجین

مارجین مورد نیاز = (حجم پوزیشن × ارزش قرارداد) ÷ اهرم

مثال: روی اهرم ۱:۱۰۰، باز کردن ۱ لات استاندارد EUR/USD یعنی ۱۰۰٬۰۰۰ یورو. مارجین مورد نیاز ۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۰۰ = ۱٬۰۰۰ یورو معادل حدود ۱٬۰۸۰ دلار است.

جدول مقایسه اهرم و مارجین

جدول زیر مارجین مورد نیاز برای ۱ لات EUR/USD را در اهرمهای مختلف نشان میدهد.

اهرم	درصد مارجین	مارجین مورد نیاز ۱ لات
۱:۱	۱۰۰٪	۱۰۰٬۰۰۰ دلار
۱:۱۰	۱۰٪	۱۰٬۰۰۰ دلار
۱:۳۰	۳.۳٪	۳٬۳۳۳ دلار
۱:۱۰۰	۱٪	۱٬۰۸۰ دلار
۱:۲۰۰	۰.۵٪	۵۴۰ دلار
۱:۵۰۰	۰.۲٪	۲۱۶ دلار
۱:۱۰۰۰	۰.۱٪	۱۰۸ دلار

مارجین آزاد در مقابل مارجین استفاده شده

وقتی پوزیشن باز میکنید، بخشی از موجودی شما به عنوان مارجین استفاده شده قفل میشود. باقی موجودی به علاوه سود و زیان لحظهای پوزیشن، مارجین آزاد نامیده میشود. مارجین آزاد چیزی است که برای باز کردن پوزیشن جدید یا تحمل افت پوزیشن فعلی در دسترس دارید.

کال مارجین و استاپ اوت

این دو اصطلاح بحرانیترین مفاهیم در سیستم اهرم هستند.

سطح مارجین

سطح مارجین درصدی است که از تقسیم اکویتی بر مارجین استفاده شده ضرب در صد به دست میآید. اکویتی برابر است با موجودی حساب به علاوه سود و زیان لحظهای تمام پوزیشنهای باز.

کال مارجین

وقتی سطح مارجین به آستانهای معین برسد (معمولا ۱۰۰ درصد)، بروکر هشدار کال مارجین میدهد. این یعنی شما در حال نزدیک شدن به حد بحرانی هستید و دیگر اجازه باز کردن پوزیشن جدید را ندارید. در گذشته، بروکرها واقعا با تلفن تماس میگرفتند و میخواستند پول واریز کنید، ولی امروز این فقط یک هشدار سیستمی است.

استاپ اوت

وقتی سطح مارجین به آستانه پایینتری برسد (معمولا ۲۰ یا ۵۰ درصد)، بروکر به طور خودکار پوزیشنهای ضررده شما را میبندد تا از منفی شدن حساب جلوگیری کند. این فرآیند استاپ اوت نامیده میشود. در این لحظه شما کنترل کاملا از دست رفته و ضررها به طور خودکار قفل میشوند.

مثال عددی استاپ اوت

فرض کنید حساب ۱۰۰ دلاری با اهرم ۱:۵۰۰ دارید و یک پوزیشن ۰.۲ لات EUR/USD باز کردهاید. مارجین استفاده شده تقریبا ۴۳ دلار است. اکویتی اولیه ۱۰۰ دلار، سطح مارجین ۲۳۲ درصد. اگر قیمت ۲۵ پیپ خلاف شما حرکت کند: ضرر = ۲۵ × ۲ دلار = ۵۰ دلار، اکویتی = ۵۰ دلار، سطح مارجین = ۱۱۶ درصد. کال مارجین فعال است. اگر قیمت ۱۰ پیپ دیگر خلاف حرکت کند: اکویتی = ۳۰ دلار، سطح مارجین = ۷۰ درصد. اگر آستانه استاپ اوت بروکر شما ۵۰ درصد باشد، با چند پیپ دیگر پوزیشن به طور خودکار بسته میشود.

ریاضی واقعی اهرم بالا

این بخش بحرانیترین قسمت مقاله است. اهرم بالا توهم سرمایه میسازد بدون اینکه ریسک واقعی را نمایش دهد.

مثال انفجار حساب با اهرم ۱:۵۰۰

شما ۱۰۰ دلار در یک بروکر آفشور با اهرم ۱:۵۰۰ سپرده میگذارید. تصمیم میگیرید با تمام مارجین آزاد یک پوزیشن باز کنید: ۰.۵ لات EUR/USD یعنی ۵۰٬۰۰۰ دلار ارزش پوزیشن. مارجین مورد نیاز فقط ۱۰۸ دلار است که عملا تمام حساب شماست.

ارزش هر پیپ روی این پوزیشن ۵ دلار است. یک تغییر قیمت ۲۰ پیپ که در نوسان معمولی روزانه چیز عجیبی نیست، معادل ۱۰۰ دلار است. یعنی ۲۰ پیپ خلاف جهت معامله شما کافی است که کل حساب پاک شود.

به زبان دیگر، یک حرکت ۱ درصدی قیمت معادل ۵۰۰ دلار میشود که ۵ برابر کل موجودی شماست. در یک حرکت سریع و در فقدان حد ضرر، حساب شما تا قبل از واکنش استاپ اوت میتواند به موجودی منفی هم برسد، گرچه اکثر بروکرها سیاست محافظت از منفی شدن موجودی را اعمال میکنند.

مقایسه اثر اهرم روی همان معامله

برای مقایسه شفاف، فرض کنید یک پوزیشن EUR/USD باز میکنید که در نهایت ۵۰ پیپ سود میدهد. اثر اهرم در جدول زیر روی حساب ۱٬۰۰۰ دلاری نشان داده شده.

اهرم	حداکثر حجم منطقی	ارزش پیپ	سود ۵۰ پیپ	ضرر فرضی ۵۰ پیپ
۱:۳۰	۰.۲ لات	۲ دلار	۱۰۰ دلار	۱۰۰ دلار
۱:۱۰۰	۰.۶ لات	۶ دلار	۳۰۰ دلار	۳۰۰ دلار
۱:۵۰۰	۳ لات	۳۰ دلار	۱٬۵۰۰ دلار	۱٬۵۰۰ دلار
۱:۱۰۰۰	۶ لات	۶۰ دلار	۳٬۰۰۰ دلار	۳٬۰۰۰ دلار

اعداد بالا فرض میکنند که شما تمام مارجین آزاد را در یک معامله به کار میبرید. در عمل این کار خودکشی مالی است. ولی نکته این است که اهرم بالاتر صرفا اجازه میدهد این خودکشی سریعتر اتفاق بیفتد.

اهرم در بروکرهای آفشور برای ایرانیان

از آنجا که اکثر بروکرهای دارای مجوز اروپایی به ایرانیان سرویس نمیدهند، تریدرهای ایرانی معمولا با بروکرهای ثبت شده در سیشل، وانواتو، بلیز یا سنت وینسنت کار میکنند. این بروکرها از محدودیتهای ESMA و FCA معاف هستند و میتوانند اهرم بالا پیشنهاد دهند.

اهرم در بروکرهای محبوب

Alpari اهرم تا ۱:۳۰۰۰ روی برخی حسابها میدهد. FBS اهرم تا ۱:۳۰۰۰ روی حسابهای استاندارد. InstaForex اهرم ۱:۱۰۰۰ و بعضی حسابها ۱:۸۸۸. RoboForex اهرم ۱:۲۰۰۰. این اعداد بازاریابی هستند و در عمل تنظیم اهرم پایینتر در داشبورد کاربری همیشه ممکن است.

توصیه عملی برای ایرانیان

اهرم خود را در داشبورد کاربری بروکر دستی روی ۱:۱۰۰ یا حداکثر ۱:۲۰۰ تنظیم کنید. این اهرم برای اکثر استراتژیها بیش از کافی است و به طور طبیعی شما را از باز کردن پوزیشنهای بسیار بزرگ محدود میکند. این یک محدودیت ساختاری است که از طرف خودتان روی خودتان اعمال میکنید.

نکات مهم

اهرم انعطافپذیر است و در اکثر بروکرها بعد از باز کردن حساب میتوانید آن را تغییر دهید. تغییر اهرم بعد از باز کردن پوزیشن، روی پوزیشن باز اثر فوری ندارد و فقط برای محاسبه مارجین جدید استفاده میشود.

اهرم بالا فقط زمانی مفید است که شما به طور خودآگاه با اندازه پوزیشن کوچک کار میکنید و فقط برای آزادسازی مارجین استفاده میشود. در غیر این صورت اهرم بالا فقط وسوسه است.

برای درک کامل ارتباط بین اهرم و اندازه پوزیشن، حتما مقاله مدیریت ریسک و سرمایه در فارکس را بخوانید. این دو مفهوم به طور تفکیکناپذیری به هم وابستهاند.

اشتباهات رایج

اولین اشتباه فکر این است که اهرم بالا یعنی سود بالا. در واقعیت اهرم بالا یعنی نوسان بالا. در همان مدت زمان شما شانس برابر دارید که خیلی سریع سود یا ضرر کنید، ولی به دلیل ساختار نامتقارن بازگشت ضرر، در بلندمدت اهرم بالا به ضرر منتهی میشود.

اشتباه دوم نگه داشتن پوزیشن شب با اهرم بالا. در زمان بسته بودن بازار، گپ قیمتی صبح دوشنبه میتواند کل مارجین آزاد را در یک حرکت پاک کند. روی پوزیشنهای با اهرم بالا، نگه داشتن شب فقط با حد ضرر سفت و آماده برای گپ توجیه دارد. سایت Investopedia منابع اضافی برای درک عمیقتر اهرم ارائه میدهد.

اشتباه سوم استفاده از سیستم گرید یا مارتینگل با اهرم بالا. این استراتژیها در همه شرایط ریسک بالا دارند ولی با اهرم ۱:۵۰۰ به سرعت غیرقابل کنترل میشوند. ترکیب اهرم بالا با هیچ سیستمی که در ضرر حجم اضافه میکند منطقی نیست.

پرسشهای پرتکرار

بهترین اهرم برای تازهکار چقدر است؟

بین ۱:۵۰ تا ۱:۱۰۰. این محدوده اجازه میدهد با حجم میکرو لات راحت کار کنید بدون اینکه وسوسه پوزیشن بسیار بزرگ به شما بدهد.

آیا اهرم در حساب دمو با حساب واقعی فرق میکند؟

از نظر فنی نه. ولی اثر روانی متفاوت است. در دمو از اهرم بالا استفاده میکنید بدون درد و این عادتها بعدا به حساب واقعی منتقل میشود. اهرم دمو را هم همان اهرمی تنظیم کنید که در حساب واقعی استفاده خواهید کرد.

آیا اهرم ۱:۲۰۰۰ یا ۱:۳۰۰۰ معنی دارد؟

این اعداد عمدتا بازاریابی هستند. تفاوت بین ۱:۵۰۰ و ۱:۲۰۰۰ در عمل صفر است چون هیچ تریدر عقلانی از اهرم موثر بیش از ۱:۲۰ استفاده نمیکند. این اعداد فقط برای جذب توجه نمایش داده میشوند.

آیا حساب من میتواند منفی شود؟

در گذشته بله، در حال حاضر اکثر بروکرهای معروف سیاست محافظت از موجودی منفی دارند. یعنی حداکثر ضرر شما به اندازه موجودی حساب است. ولی روی برخی بروکرهای آفشور این محافظت تضمین نشده است و باید در سند PDS بروکر بررسی کنید.

آیا با اهرم بالا میتوانم سریعتر سرمایه را چند برابر کنم؟

از نظر ریاضی بله، ولی از نظر آماری نه. مطالعات نشان میدهد بین درصد استفاده از اهرم بالا و سرعت انفجار حساب همبستگی قوی وجود دارد. تریدرهایی که از اهرم پایین استفاده میکنند، در بلندمدت بازده تجمعی بهتری دارند.

چه زمانی اهرم را افزایش بدهم؟

هرگز به دلیل احساس اعتماد. اگر استراتژی شما در یک سال ثبات نشان داده، میتوانید اندازه پوزیشن را افزایش دهید نه اهرم را. این دو متفاوت هستند.

تفاوت اهرم و کراس ریت چیست؟

اهرم یک نسبت مالی است که توان قرض شما را نشان میدهد. کراس ریت قیمت یک ارز نسبت به ارز دیگر است. این دو اصطلاح کاملا متفاوت هستند گرچه گاهی در مکالمات تازه کارها با هم اشتباه گرفته میشوند.

جمع بندی و هشدار ریسک

اهرم در فارکس یک ابزار قانونی و در دست تریدر حرفهای میتواند مفید باشد. ولی همان ابزار در دست تازهکار، با اختلاف زیاد، بزرگترین قاتل حسابهای کوچک است. اکثر داستانهای ضرر چند هزار دلاری در فارکس از تریدران تازهکار شروع میشود که با اهرم ۱:۵۰۰ یا بالاتر سعی کردند سرمایه کوچک را سریع چند برابر کنند. حقیقت تلخ این است که اهرم بالا بیشتر از آنکه حساب بسازد، حساب نابود میکند. اگر تصمیم به ورود به فارکس گرفتهاید، اهرم خود را روی حداکثر ۱:۱۰۰ تنظیم کنید و فقط پس از سال اول و دیدن ثبات نسبی به این عدد دست بزنید. معاملات فارکس برای اکثر تریدرهای خرد به ضرر منتهی میشود و این آماری است که توسط تمام رگولاتورهای رسمی جهان تایید شده است.